Οι επενδύσεις είναι ο κύριος και καθοριστικός τομέας για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, καθώς είναι αυτές που αυξάνουν το κεφάλαιο και την παραγωγικότητα της οικονομίας.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει καταβάλει προσπάθειες για να βελτιώσει το επενδυτικό της περιβάλλον μέσω μεταρρυθμίσεων, ψηφιοποίησης του κράτους, και προσέλκυσης ξένων επενδύσεων. Η χώρα βγήκε από τα μνημόνια, σταθεροποίησε τη μακροοικονομική της κατάσταση και αναβάθμισε την πιστοληπτική της ικανότητα.
Όπως είναι γνωστό, σε ένα αβέβαιο και επικίνδυνο διεθνές, πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, τα διεθνή κεφάλαια αναζητούν ασφαλείς προορισμούς. Ήδη, το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών για τη χώρα μας είναι ενθαρρυντικό. Αυτό ομολογούν οι ιθύνοντες, αλλά και εκείνοι οι ιδιώτες επενδυτές που έρχονται σε επαφή μαζί τους.
Αυτό συνηγορεί, στο ότι πολλοί από τους επενδυτές πιστεύουν ότι η χώρα μας ακολουθεί τον δρόμος της ανάκαμψης. Εκτιμούν ότι η χώρα μας αποτελεί έναν ασφαλή και ελκυστικό επενδυτικό προορισμό, διαθέτει μοναδικά πλεονεκτήματα και, πως, μετά από μία μακρά ύφεση και μία ακολουθούμενη μεταρρυθμιστική πολιτική, οδεύει στην ανάπτυξη
Ήδη, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην οικονομία μας ανήλθαν το 2024 στα 36,3 δισ. ευρώ και, εξ αυτών, τα 6,75 δισ. ευρώ αφορούσαν άμεσες ξένες επενδύσεις, επίδοση αυξημένη κατά 41,3% σε σχέση με το 2023.
Όμως, ο λόγος των επενδύσεων προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) διαμορφώθηκε το 2024 κοντά στο 16% και είναι αισθητά χαμηλότερος, έναντι του 21,2% που είναι ο μέσος όρος της ευρωζώνης.
Την περίοδο 2019-2024 η χώρα μας παρουσίασε τη μεγαλύτερη σωρευτική αύξηση στον όγκο των επενδύσεων 60,3% έναντι στασιμότητας 0,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπεται. το 2025 η χώρα μας να καταγράψει την μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ιδιαίτερη σημασία όμως έχει , σύμφωνα με τον κο Στουρνάρα, διοικητή της Τράπεζας Ελλάδος, η ποιοτική βελτίωση της σύνθεσης των επενδύσεων. Ειδικότερα, πριν από την κρίση χρέους σχεδόν οι μισές ιδιωτικές επενδύσεις αφορούσαν την κατασκευή κατοικιών, ενώ οι παραγωγικές επενδύσεις παρέμεναν ανεπαρκείς, περιορίζοντας τις προοπτικές της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αντιστραφεί: τα 4/5 των ιδιωτικών επενδύσεων κατευθύνονται σε παραγωγικό κεφάλαιο και το υπόλοιπο 1/5 σε κατοικίες. Η τάση αυτή, εφόσον διατηρηθεί και συνοδευτεί από περαιτέρω αύξηση του όγκου των συνολικών επενδύσεων, θα συμβάλλει καθοριστικά στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και την αναπτυξιακή δυναμική.
Σύμφωνα με τον κο Νίκο Βέττα, γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ και καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφερόμενος στις πρόσφατες εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ για την ελληνική οικονομία, γράφει στο ειδικό αφιέρωμα Το ΒΗΜΑ της Κυριακής (22/6/2025) ότι: η υψηλή δυναμική των επενδύσεων είναι απολύτως κρίσιμη για την ανάπτυξη μιας οικονομίας με το επίπεδο και τα χαρακτηριστικά της δικής μας. Το επίπεδο των επενδύσεων δεν επηρεάζει την τρέχουσα ευημερία, σε αντίθεση με την κατανάλωση η οποία γίνεται θετικά αντιληπτή από τα νοικοκυριά. Επηρεάζει όμως τις προοπτικές της ευημερίας στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον. Είναι, δηλαδή, η μεταβλητή η οποία θα προσδιορίσει το ύψος και τη διάρθρωση των εισοδημάτων στη συνέχεια. Από ποσοτική άποψη, για να αυξηθεί το εθνικό εισόδημα τα επόμενα χρόνια θα πρέπει ο ρυθμός ανόδου των επενδύσεων να επιταχυνθεί. Ειδικότερα, εφόσον είναι επιθυμητό να συγκλίνουν τα εισοδήματα στη χώρα με αυτά της υπόλοιπης ευρωζώνης, θα πρέπει οι επενδύσεις να είναι σχετικά περισσότερες.
Σε μελέτες οικονομολόγων αναφέρεται ότι, η ελληνική οικονομία παρουσιάζει μεγάλες διαφορές στην οικονομική συμπεριφορά των επενδύσεων στον τομέα των διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών σε σχέση με τον τομέα των μη διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες διαφορές που παρουσιάζονται στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες της ευρωζώνης. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται Balassa-Samuelson (B.S.) από τα ονόματα των οικονομολόγων που επεσήμαναν τη διαφορά αυτή.
Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, αλλά και την εμπειρία, οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν συνήθως υψηλότερη παραγωγικότητα επενδύοντας στον τομέα των διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών (όπως η βιομηχανία), σε σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτή η αύξηση της παραγωγικότητας οδηγεί σε υψηλότερους μισθούς, τόσο στο τομέα αυτόν όσο και στους συναφείς κλάδους.
Ελλείψει ικανών επενδύσεων που να καλύπτουν τις αθρόες εισαγωγές προϊόντων, το 2024, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας παρουσίασε επιδείνωση, όπου το έλλειμμα αυξήθηκε στα 15,1 δισ. €, έναντι 13,9 δισ. € το 2023, δηλαδή περίπου +7% σε ετήσια βάση.
Το μεγάλο αυτό εμπορικό έλλειμμα, το οποίο είναι μέρος του ελλείμματος του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών, αποτελεί τροχοπέδη της ανάπτυξης και επιβαρύνει το συνολικό εξωτερικό χρέος της χώρας.
Οι κλάδοι και τομείς που προσανατολίζονται επενδυτικά στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών κυρίως υψηλής προστιθέμενης αξίας με προοπτικές διάκρισης και οι οποίοι ακολουθούν ένα σημαντικό βαθμό εξωστρέφειας, θα μπορέσουν να επιβληθούν και να προσαρμοστούν στην επικείμενη βελτίωση του οικονομικού κλίματος.
Επομένως, για να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και να βελτιωθούν τα εισοδήματα των εργαζομένων, πρέπει να ενισχυθεί ο επενδυτικός παραγωγικός τομέας, να στηριχθεί η εξωστρέφεια των επιχειρήσεων και να ενθαρρυνθεί η προσέλκυση νέων επενδύσεων, εγχώριων και ξένων.
Ωστόσο, πρέπει να βοηθηθούν και να ενισχυθούν άμεσα με ρευστότητα, για να επιβιώσουν ξανά, οι χειμαζόμενες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας, καθώς αποτελούν το 96% περίπου του συνόλου των επιχειρήσεων, απασχολούν το 85% του εργατικού δυναμικού και συμβάλλουν κατά 70% στη συνολική προστιθέμενη αξία της οικονομίας.
Όπως προαναφέραμε, οι επενδύσεις παίζουν κεντρικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδος, ειδικά τα τελευταία χρόνια, με τους ευρωπαϊκούς πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ, όπου η χώρα μας προσπαθεί να επιτύχει βιώσιμη ανάπτυξη, μετά από μια μακρά περίοδο κρίσης.
Σε γενικές γραμμές, οι βασικοί ρόλοι που διαδραματίζουν οι επενδύσεις είναι:
- Οι επενδύσεις δημιουργούν νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, οδηγώντας σε αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ.)
- Εισάγουν νέα κεφάλαια, τεχνογνωσία και καινοτομία στην οικονομία.
- Δίνουν ώθηση σε στρατηγικούς τομείς (ενέργεια, τουρισμός, τεχνολογία, βιομηχανία).
- Δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας σε κατασκευές, υπηρεσίες, τουρισμό, τεχνολογία κ.λπ.
- Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν σε περιφέρειες που πλήττονται από υψηλή ανεργία.
- Μέσω των επενδύσεων βελτιώνονται λιμάνια, αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομοι, κ.λπ.
- Εν κατακλείδι, οι υποδομές αυτές ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας και προσελκύουν ακόμα περισσότερους επενδυτές.